فضاها، معابری با پتانسیل بالا جهت مسیرهای ویژه نقش مهمی را در کاهش ترافیک شهری ایفا می کنند و از برخوردها و تصادفات احتمالی جلوگیری می کند.افزایش خطوط ویژه دوچرخه سواری و دسترسی به مسیرهای کوتاه، ایمن و مناسب، علاوه برافزایش استفاده شهروندان از دوچرخه، در کم کردن حجم ترافیک شهری تاثیرگذار است (ملک زاده ،1381،2).
• انواع مسیرهای دوچرخه81
• مسیر دوچرخه راه یا مسیر انحصاری82
این مسیر مستقل و مجزا از مسیر سایر وسایط نقلیه موتوری می باشد و صرفاً برای تردد دوچرخه ایجاد می شود و عرض آنها معمولا بینm4/2 تاm6/3 می باشد. این مسیرها در منظر شهری بسیار حائز اهمیت هستند و در مناطق خارج از شهر که محدودیت مکانی وجود ندارد و امکان جداسازی ترددها فراهم است، احداث می شوند. اینگونه مسیر ها معمولأ همراه با پوشش گیاهی زیبا که هم نقش جداکننده و هم مانند سرپناه و سایه اندازی در مقابل تابش نور خورشید و کاهش شدت وزش باد و پوششی برای زمان بارندگی هستند در اصطلاح مسیر های “سبز راه”83 نامیده می شوند (ملکی مختار آبادی،1387،13).
• خط ویژه دوچرخه یا مسیرهای نیمه انحصاری
در شرایطی که حجم تردد دوچرخه کم و ایجاد دوچرخه راه با محدودیت مکانی مواجه باشد، از این مسیرها استفاده می کنند. این نوع مسیرها در مجاورت و به موازات نوار سواره رو احداث می شود و توسط موانع فیزیکی مانند اختلاف سطح، جدول گذاری و ایجاد دیواره و … جدا می گردند,عرض این معابر معمولا بین m5/1 تاm8/1 می باشد (همان،18-17).
• مسیرهای مختلط یا جانبی84

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و … به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

برای ورود روی عکس زیر می توانید کلیک کنید :


این نوع مسیرها به صورت مختلط برای تردد دوچرخه و وسایط نقلیه موتوری طراحی می شوند و عرض آنها معمولا بین m4/2 تاm6/2 می باشد. این مسیرهای جانبی در کنار مسیرهای اصلی از طریق کف سازی و علائم و تابلوهای جدا کننده مشخص می شوند (همان،10).
• مسیرهای مشترک پیاده رو و دوچرخه85
در مواردی که حجم تردد اتومبیل ها نسبت به ظرفیت عملی خیابان زیاد باشد، یا عرض نوار سواره رو اجازه ندهد تا یک نوار اضافی برای تردد دوچرخه در جوار سواره رو احداث شود، یا به علت تردد وسایط نقلیه موتوری نتوانیم ایمنی دوچرخه سوار را تأمین کنیم و یا کاهش عرض سواره رو مقدور نباشد، استفاده مشترک عابر پیاده و دوچرخه سوار رخ می دهد و باید دقت داشت که حجم تردد آن دو نسبت به فضای تخصیص یافته کافی باشد. عرض این معابر در حدود m5/1 تاm8/1در صورت امکان است (همان،6).
بهبود زیر ساخت های دوچرخه سواری در شکل مسیرهای ویژه دوچرخه و مسیرهای خط کشی – که درجه بالایی از جدایی از ترافیک موتوری را نشان می دهد- برای افزایش دوچرخه سواری میان گروه های مختلف جمعیتی اهمیت زیادی دارد (گلارید86، 2007 ,1).

• سیستم های دوچرخه همگانی 87
اولین بار در سال 1965 سیستم استفاده عمومی رایگان از دوچرخه های همگانی در کشور هلند با نام Schimmelpennink”” یا دوچرخه های سفید اجرا گردید ولی این طرح به علت سرقت و خرابی دوچرخه هایی که جهت استفاده عمومی در سطح خیابان های شهر قرار داده شده بودند در فاز ابتدایی اجرایی با مشکلات زیادی همراه بود و بعدها برای کرایه دادن هر دوچرخه از افراد اسناد هویتی خواسته می شد تا از خسارت و دزدی جلوگیری شود.(www.holland.com)
درسالهای اخیر استفاده از دوچرخه های سلف سرویس یا کرایه ای در برخی شهرهای اروپا مانندکپنهاگ (با 198کیلومتر سبز راه دوچرخه)، پاریس(با 371 کیلومتر مسیر ویژه دوچرخه سواری )، آمستردام(دارای 600 کیلومتر مسیر ویژه دوچرخه سواری)، مونترال(دارای 2400 کیلومتر مسیر دوچرخه سواری با 134 میلیون دلار سرمایه گذاری) تجربه شده و در ژاپن، ایجاد مکان هایی برای تحویل دوچرخه رایگان به شهروندان و ساخت پارکینگهای مخصوص دوچرخه از سال 1973 آغاز شده است. راه اندازی و ساخت سیتم های خودکار مکانیزه و نیمه مکانیزه در مناطق شلوغ شهری و دادن دوچرخه های کرایه ای راه حل بسیار مناسبی برای رفع مشکلات ناشی از ترافیک به حساب می آید. حال به وجود آوردن این گونه امکانات به عنوان یکی از امکانات و جاذبه های گردشگری این امکان را برای گردشگران داخلی و خارجی ایجاد می کند تا برای گردش در فضاهای تاریخی و گردشگری شهر به راحتی و با خیال راحت با آزادی عمل بیشتری به بازدید و گردش چه بصورت گروهی و چه بصورت انفرادی حرکت کنند. وجود مسیرهای مخصوص دوچرخه در ایران هم به لحاظ قدمت و هم به لحاظ موقعیت استراتژیک که مراکز اصلی تجاری و گردشی و تاریخی شهر را به هم وصل می کند برگ برنده ایست که تا به حال از پتانسیل های آن به خوبی استفاده نگردیده است (پناهی،1389،65).
• سیستم های دوچرخه کرایه ای88
در این سیستم دوچرخه هایی برای استفاده کاربران در فضاهای وسیع شهری همچون پارک ها و باغ وحش ها و میادین بزرگ ورزشی یا کمپینگ ها و مراکز تاریخی برای استفاده گردشگران با پرداخت مبلغی امکانپذیر است. روش های غیر نقدی همچون تهیه کارت اشتراک نیز به وجود آمده اند و افراد می توانند با توجه به میزان استفاده از دوچرخه با کارت های اعتباری خود از دوچرخه در جاهای مختلف استفاده کنند. قرار دادن دوچرخه های کرایه ای در جلوی درب هتل ها و امکان استفاده میهمانان هتل ها از دوچرخه ها و یا قرار دادن دوچرخه در محوطه های بزرگ باغ وحش ها و پارک های بزرگ و یا پارکینگ های خودرو به نحوی که فرد پس از پیاده شدن از خودرو بتواند بقیه مسیر را با دوچرخه طی کند از انواع دوچرخه های کرایه ای محسوب می شوند (همان,56).
2-9-1-3-فرهنگ دوچرخه سواری و نوع کاربری دوچرخه89
عوامل فرهنگی از عوامل مهم و تأثیرگذار در استفاده از دوچرخه به شمار می آیند.جواب این پرسش که: ((آیا استفاده از دوچرخه به عنوان رفتاری معمولی و پذیرفته شده در جامعه شهری مورد توجه قرار می گیرد یا نه)) ؟ می تواند بیانگر نگرش جامعه به استفاده از دوچرخه به عنوان وسیله نقلیه شهری باشد. فرهنگ دوچرخه سواری به معنای مد بودن استفاده از دوچرخه در یک جامعه است، جوامعه که میزان استفاده از دوچرخه در آنها در چرخه سیستم حمل و نقل شهری چیزی بالا تر از30% راتشکیل می دهد را در اصطلاح جوامع دارای فرهنگ بالای استفاده از دوچرخه تلقی می کنند. برای مثال شاخص استفاده از دوچرخه در کشور های هلند و دانمارک به خصوص در شهرهای آمستردام و کوپنهاگ به ترتیب 40% و 37% است (مختاری ملک آبادی,1388, 13).
هم اکنون در ایران دوچرخه به عنوان وسیله حمل و نقل شهری وجهه اجتماعی نسبتاً پایینی دارد، و زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که سایر وسایل نقلیه مانند خودرو و موتورسیکلت در دسترس نباشد. از طرفی دیگر، به دلیل موانع اجتماعی، تقریباً نصف جمعیت ایران که خانم ها هستند از دوچرخه استفاده نمی کنند. این در حالی است که استفاده از دوچرخه برای خانم ها هیچ منع قانونی ندارد و با طراحی وسیله نقلیه مناسب خانم ها و تأمین ایمنی و امنیت دوچرخه سواری می توان در جهت رفع موانع اجتماعی موجود کوشید و به گسترش فرهنگ دوچرخه سواری کمک کرد.
در کل استفاده صحیح از دوچرخه و رعایت قوانین ترافیکی و احترام به حقوق رانندگان وسایل نقلیه و عابران پیاده،عبور از محل های مجاز و عدم ایجاد مزاحمت در حین استفاده از دوچرخه و کاربرد صحیح دوچرخه ابعاد شاخص فرهنگ دوچرخه سواری را تشکیل می دهند.
2-9-1-4-میزان ایمنی دوچرخه سوار وامنیت دوچرخه 90
دوچرخه سواری از شیوه های پرخطر حمل و نقل بشمار می آید. احتمال تصادف و مرگ، مانعی اساسی برای دوچرخه سواری قلمداد می شود.کاهش دادن سرعت وسایل نقلیه شخصی، بیشترین خدمت را به ایمنی دوچرخه سوار خواهد کرد به عبارت دیگر، در کلیه خیابان هایی که دوچرخه سوار هست، سرعت 30 کیلومتر در ساعت باید در نظر گرفته شود و این برای هر منطقه ای از شهر و برای هر خیابانی معتبر است.تدارک امکانات دوچرخه سواری در خیابان اصلی، اغلب راهبردی مهم برای تقویت ایمنی دوچرخه و مسافرت با دوچرخه قلمداد می شود و در این بین، تسهیلات مربوط به تعیین مسیرهای ویژه دوچرخه از مهمترین راهبردهاست(کریزک و رولاند،2005،55)91.
ایجاد پارکینگ های امن و مجهز 24 ساعته رایگان با طراحی پیشرفته و وجود سیستم های امنیتی برای جلوگیری از سرقت دوچرخه ها و لوازم جانبی آنها از دیگر پیش نیاز های مهم برای بالا بردن امنیت دوچرخه هاست. فقدان فضای امن کافی باعث می شود، بسیاری از مردم از دوچرخه به عنوان یک وسیله حمل و نقل اساسی استفاده نکنند و نبود پارک دوچرخه حتی برای مدت کوتاه به راحتی موجب خراب شدن یا سرقت آن می شود (استراتن,2009, 74).
• معیارهای طراحی پارکینگ های مخصوص دوچرخه
در این قسمت از مبحث به مکانیزم های مختلف برای تعیین مکان پارکینگ دوچرخه در مسیرهای دوچرخه اشاره می گردد:
– امنیت و قابل مشاهده بودن: باید پارکینگ دقیقاً در دید دوچرخه سواران باشد (مکان قابل دید باشد) و سرقت هم نشود.
– در دسترس بودن: مناطق پارکینگ هم در درب ورودی ساختمان و هم در خیابان در دسترس باشد. اما از خیابان و پیاده رو باید فاصله مناسب را داشته باشد. از اختصاص دادن مکانی که باید دوچرخه بالا و پایین رود (پلکانی) اجتناب گردد. ساختن پارکینگ در کنار مرکز شهر،مراکز خرید،مراکز ورزشی و مجتمع های آموزشی و مسکونی از الزامات ساخت پارکینگ های دوچرخه است.
– نور: پارکینگ های دوچرخه از لحاظ روشنایی باید مناسب باشد. به گونه ای که از تصادف، سرقت و امنیت فردی درامان باشد.
– حفاظت آب و هوایی: منطقه ای که دوچرخه ها را از هوا و تابش نور مستقیم خورشید و بارندگی محافظت کند.
– با عابران پیاده برخورد نداشته باشد: پارکینگ های دوچرخه نباید مسیرهای پیاده رو را بلوک کند یا باعث زخمی شدن دوجرخه سواران و عابران پیاده شود .
– استفاده از وسایلی مانند گاراژهای پارک دوچرخه و قفل کننده برای پارک دوچرخه به مدت طولانی (همان, 96).
2-9-1-5-تأ ثیرات عوامل محیطی و فصلی بر روی دوچرخه سواری92
در گردشگری، فصلی بودن عبارت است از: عدم تعادل موقتی در پدیده گردشگری. در سطح کلی، فصلی بودن گردشگری به عوامل طبیعی و نهادی نسبت داده می شود. فصلی بودن طبیعی به تغییرات منظم در پدیده های طبیعی گفته می شود، به ویژه آنهایی که به تغییرات آب و هوایی و دمایی که در لذت بردن از فعالیت های تفریحی به خصوص گردشگری با دوچرخه به طور ویژه تأثیر می گذارند عبارتند از: درجه حرارت هوا، رطوبت، بارش، ابری بودن، مقدار روشنایی در روز، باد، و پوشش برف و یخ. آب و هوا به چند دلیل برای گردشگران اهمیت دارد؛ اولاً در بعضی مواقع، آب و هوا به عنوان جاذبه محسوب می شود، مثل جاهایی با زمستان گرم که مورد علاقه مردمی است که در سردسیر زندگی می کنند و برعکس؛ دوم اینکه تنوع آب و هوایی در یک منطقه یا یک کشور گستردگی